Jeśli nie zamienisz swojego życia w opowieść, staniesz się tylko fragmentem cudzej historii - Terry Pratchett
Twój los zależy od Twoich nawyków.– Brian Tracy
Jesteśmy tym, co w swoim życiu powtarzamy. Doskonałość nie jest jednorazowym aktem, lecz nawykiem. – Arystoteles
Kopmeyer
pisał: „Fascynuje mnie fakt, że życie
każdego człowieka jest dokładnym odzwierciedleniem jego osobowości. Życie jest
zwierciadłem, które zawsze odbija obraz ludzkich myśli, uczuć i uczynków.
Stwierdzenie to powinno zmusić każdego człowieka, by zatrzymał się na chwilę w
swym pędzie i spojrzał na swe odbicie w zwierciadle życia” (Kopmeyer M.R.,
1992). Takie zatrzymacie się, refleksja mogą być iskrą w uświadamianiu sobie,
że to my sami jesteśmy kowalami własnego losu. To wszystko co nas otacza, co
myślimy i jacy jesteśmy - to suma naszych myśli i działań od dawnej przeszłości
do dnia dzisiejszego. Dotyczy to zarówno stylu życia, jak i odżywiania się.
Ważne jest jednak to, że możemy to wszystko zmienić na lepsze – jeśli tylko
zechcemy.
ZMIANA
w życiu człowieka to jest coś, co jest najbardziej pewne – tak jak podatki i
śmierć. Słowo ZMIANA definiowane jest jako: „fakt, że coś staje się inne lub
ktoś staje się inny niż dotychczas”. Z łatwością można zatem przyznać, że od
narodzenia przez całe swoje życie – zmieniamy się każdego dnia.
Jednakże
są zmiany zależne od nas oraz te, które „dzieją się same”. Zmiany w naszym
ciele powodowane upływem czasu – raczej nie planujemy, ona dzieje się sama. To
samo można odnieść do fundamentu psychiki, podświadomości, duchowości –
kształtowanej jeszcze wtedy gdy byliśmy nieświadomymi niczego dziećmi – po
prostu w naszym odczuciu wydarzyła się. W zależności od tego w co nas wyposażyli
nasi rodzice – dajemy sobie radę z życiem lub nie.
To,
co my możemy wziąć w swoje ręce to zmiana świadoma, z której zdajemy sobie
sprawę. Będąc dorosłymi osobnikami – decydujemy się na zmianę stylu życia,
zmianę miejsca zamieszkania, zmianę stanu cywilnego, zmianę odżywiania, zmianę,
zmianę zmianę… lub nie decydujemy się, nie podejmujemy ryzyka, nie szukamy
lepszych rozwiązań, tkwimy w tym czym tkwimy niezależnie od tego czy nam to się
podoba czy nie.
Kiedy
wchodzi się w ustawową dorosłość – w te znamienne 18 lat, nikt nas nie
ostrzega, że życie w społeczeństwie, cywilizacji, w tym czymś co stworzył
człowiek jako gatunek – nie jest łatwym doświadczeniem. Na każdym etapie życia
czy to nastoletnim, czy dojrzałym spotykamy się z trudnościami, które nas
często przerastają. Trudności dotyczą relacji z ludźmi, odnalezienia się w
świecie zawodowym, opanowania własnych lęków, ugruntowania przekonań (które nie
są trwałe, bo życie nie jest trwałe), i wielu innych aspektów. Stajemy przed
wyzwaniami, zmianami – często nas przerażającymi, choć nie wszystkich i nie zawsze.
Tu już wchodzi psychologia indywidualnego człowieka, która nie bierze się znikąd.
Samoocena, poczucie wartości, poczucie sprawczości,
wiara we własne możliwości i kompetencje, pozytywne myślenie, radość z życia – to
są diamenty, które otrzymujemy w prezencie lub sami w pocie czoła musimy je zdobyć.
Są one przydatne w przeprowadzaniu różnorakich zmian w życiu, na których chciałabym
tu się skupić.
Zmiana
- ta konstruktywna, oczekiwana, nastąpi
wtedy gdy: będzie wiązana przez daną osobę z tym, co ma dla niej dużą wartość i
jest ważna; osoba chcąca osiągnąć zmianę będzie skupiała się na własnym celu,
który chce osiągnąć, a nie na celu kogoś innego; gdy cel będzie realny, czyli
dostosowany do rytmu i stylu życia; pozytywnie myśli się o swoim życiu i
przyszłości; pozna swoje słabości i zacznie nad nimi pracować (Mijakoska., U.
2016). Cierpliwość i konsekwencja to najważniejsze cechy w procesie zmiany.
Ważne jest wsparcie osób z najbliższego otoczenia bo o wiele łatwiej zmienić
nawyki, kiedy wokół są ludzie myślący podobnie, lub przynajmniej nie negujący
osoby, która chce zmienić swoje życie.
Bariery
na drodze do zmiany pokona się wtedy gdy:
-
przeanalizuje się obecną sytuację i ustali cel,
-
uświadomi się sobie jakie ma się atuty czyli zasoby potrzebne do dotarcia z
punktu startu do mety,
-
da się sobie szansę i pozwoli na zmianę (uświadomi się sobie, że ma się prawo
mieć potrzeby i je realizować, mieć swoje cele i do nich dążyć, mieć swoje
przekonania i je zmieniać bądź się ich trzymać, odkrywać siebie, żyć zdrowo i
zmieniać swoje nawyki żywieniowe, zmienić swoją wagę i sylwetkę, wyruszyć w drogę
i żyć swoim życiem, nagradzać siebie za każde przynoszące zmianę działanie,
eksperymentować w kuchni i czerpać z tego przyjemności, poznawać smaki swojego
życia, uśmiechać się) (Mijakoska., U. 2016).
Zmiana zachowania
możliwa jest po zmianie samooceny. W ten sposób zaczyna
się stwarzać nawyki korzystne dla zdrowia. Działanie w taki sposób, by mieć o
sobie dobre mniemanie wpływa na podtrzymywanie zdrowych nawyków. Sposób
myślenia o sobie ma tutaj ogromny wpływ. Często bywa, że istnieje duża rozbieżność między tym co uważamy za stosowne w związku z naszym stylem życia i
odżywianiem, a mimo to nie realizujemy zdrowego trybu życia. Może być to
związane z brakiem wiary we własne możliwości i zaniechaniem prób zdrowego życia
– na zasadzie – „bo i tak nie wytrwam”. Między postanowieniem a rzeczywistym
działaniem może być ogromna przepaść. Wybór jednej rzeczy oznacza wyrzeczenie
się innej.
Warto
tu wspomnieć o wielu badaniach, które jasno mówią, że to co jemy wpływa na
nasze zdrowie. „Autorzy znaczącego
przeglądu badań na temat odżywiania i nowotworów, przygotowanego na zamówienie
Kongresu w 1981 roku oszacowali, że geny determinują jedynie około 2 – 3%
całkowitego ryzyka nowotworu” (Campbell, T. M., Campbell T., C., 2021).
Wniosek z tego taki, że styl życia jest kluczowy w kreowaniu zdrowego życia.
Styl życia to sposób odżywiania, stosunek do odżywiania oraz ruch, stan
psychiczny (w tym inteligencja emocjonalna), kontakty ze społecznością i
zadowolenie z życia.
Wyznaczanie celów jest
ważne. Nikt nie osiągnie wyniku w żadnej dziedzinie, jeśli nie sprecyzuje celu
lub kilku celów. Dzięki celom ludzie wiedzą w jakim kierunku podążać. Cel
powinien dotyczyć tylko zainteresowanej osoby. Powinien być celem własnym.
Jeśli dobrze określi się cel, to do jego realizacji może doprowadzić wiele
dróg. Realizując cel ważne jest by zadać sobie pytania, np. Co jest moją
prawdziwą potrzebą? Co ważnego dzięki temu zyskam? Kim się dzięki temu stanę?
Dokąd mnie zaprowadzi ta droga? (Zubrzycka-Nowak, M., Rybczyńska, K., 2013).
Postanowienie poznania siebie, zmiany swoich nawyków i stylu życia na taki,
który będzie w zgodzie z daną osobą – jest bardzo ważną decyzją w procesie
zmiany (Mijakoska., U. 2016).
Różnorodność sytuacji
związana jest z podejmowaniem decyzji. Zmianę wprowadza się po to, by coś
osiągnąć. Podjęcie decyzji może być trudne w realizacji, zważywszy na to, że
każdy ma swoje wewnętrzne wątpliwości, ograniczenia, lęk przed czymś, czego nie
zna. Jest to tak zwana strefa komfortu, z której jest trudno wyjść.
Odpowiedzialność to ważny aspekt w podejmowaniu decyzji. „jeśli mówimy, że
jesteśmy świadomi odpowiedzialności, to oznacza, że jesteśmy świadomi tworzenia
siebie, swojego losu, różnych sytuacji życiowych, uczuć i przekonań”
(Mijakoska., U. 2016). To właśnie odpowiedzialność może być źródłem wątpliwości
podczas podejmowania decyzji. Dostrzeżenie w swoich decyzjach nowych możliwości
może stać się istotnym elementem w pracy nad sobą. Wiara w siebie i swoje
możliwości przyczynia się do tego, że uświadamiamy sobie, że cokolwiek się
stanie, jakąkolwiek decyzję podejmiemy, to damy sobie radę.
Jeśli
przeanalizuje się obecną swoją sytuację i ustali cel, wówczas zauważy się, że
to co niemożliwe – może stać się możliwym. Jest to niebywałe uczucie silnie
wpływające na motywację osób, chcących zmienić swoje życie i zdrowie na lepsze.
Ważne jest, aby nie zamykać przed sobą możliwości rzucając pod nogi kłody typu
„to niemożliwe”. Przeformułowanie tego
celu w: „jeszcze tego nie osiągnąłem” sprawia, że mamy wewnętrzną ochotę,
motywację by to osiągnąć. Osoba podlegająca zmianie poznaje swoje atuty,
dowiaduje się nowych rzeczy na swój temat, widzi jakie ma zasoby, potrafi je
kształtować. Jednym słowem - zdobywa
wiedzę na swój temat. Każde działanie oparte na wierze w siebie wspomaga
osiąganie celu. Tak naprawdę tylko poprzez działanie i podejmowanie wyzwań
poznajemy siebie. Innej możliwości w zasadzie nie ma. „Działanie daje nam wgląd
w system przekonań i w poczucie własnej wartości” (Mijakoska., U. 2016).
Decydując się na dany cel i realizując go, wyciąga się wnioski ze swojego
działania i zaangażowania w cały proces.
W
procesie zmiany precyzuje się swój zakres działań. Staje się przed
koniecznością wyboru. To jest pierwszy krok ku nowemu: start. Kolejny etap to
zastanowienie się nad wariantami, które wchodzą w grę w tej zmianie, którą chce
się osiągnąć. Potem należy wybrać odpowiednie techniki i narzędzia. Ostatni
etap to ewaluacja wybranych opcji i ich ocena (Mijakoska., U. 2016). Całe
działanie kończy się w momencie, kiedy dana osoba jest na końcu swej drogi
zmiany stylu życia i widoczny jest wynik decyzji. W tym momencie uświadamiane
jest to, co się wydarzyło i można podjąć odpowiednie kroki modyfikujące.
Kiedy
przyjrzymy się własnej strategii uświadamiania sobie konieczności zmiany oraz
jej przeprowadzania, wyróżnia się kluczowe kroki, które mogą poprowadzić do
sukcesu. Odkrywanie indywidualnych strategii przeprowadzania określonych zadań
i umiejętność zastosowania ich w obszarach, gdzie dana osoba nie radziła sobie
najlepiej (ale chce w nich działać skuteczniej) to jest sedno coachingu. (Zubrzycka-Nowak, M.,
Rybczyńska, K., 2013).
W tym temacie okazuje
się ważna znajomość działania ludzkiego mózgu. Mózg to nie tylko świadoma
część, nad którą wydaje nam się, że w pełni panujemy, ale także część
nieświadoma (o której istnieniu należy wiedzieć). „Nie zawsze zdajemy sobie
sprawę ze sposobu funkcjonowania naszego mózgu, od czytania liter po zmianę
pasa ruchu. Czy w takim razie świadomość odgrywa jakąś role w przyswajaniu
wiedzy praktycznej, a jeśli tak, to jaką? Okazuje się, że bardzo istotną, ponieważ
większość mądrości spoczywających w głębi nieświadomości była początkowo
częścią świadomych planów” (Eagleman, D., 2012). Okazuje się, że przeczucie
jest niezbędne do dokonywania prawidłowego wyboru. Ludzie potrzebują głosu
podświadomości (przeczucia), bowiem bez niego nigdy nie nauczyliby się
podejmować właściwych decyzji. „Stany
fizyczne ciała są źródłem przeczuć, które kierują naszym zachowaniem.
Sprawdzają się one częściej niż by na to wskazywał rachunek prawdopodobieństwa,
a to dlatego, że nieświadoma część naszego umysłu szybciej orientuje się w
sytuacji, zostawiając świadomość daleko w tyle” (Eagleman, D., 2012). W związku z tym,
okazuje , że nie jesteśmy w stanie pominąć naszych uwarunkowań fizycznych i
psychicznych podczas planowania działań oraz ich realizacji. Wiara we własne
możliwości oraz wiedza na temat działania mózgu są tutaj kluczowe. Zwiększanie swoich zasobów i
redukcja swoich ograniczeń nie będzie miała miejsca, jeśli nie zrozumiemy, że
możemy wiele zdziałać – jeśli znamy siebie (także funkcjonowanie organizmu) i
wiemy, że damy radę przezwyciężyć każde okoliczności.
Intuicja, która nie
zawsze traktowana jest poważnie – okazuje się, że jest umiejscowiona w
konkretnym miejscu w mózgu i połączona z jelitami. „Chodzi o specjalną klasę
komórek upakowanych w prawej wyspie przedniej i powiązanych z nią tworach. Te
rozrośnięte i wysoce rozgałęzione komórki nerwowe występują jedynie u wielkich
małp, słoni, delfinów i wielorybów, a noszą nazwę neuronów von Economo (w
skrócie VEN) (…). Jak się okazuje, komórki te znajdują się w idealnym miejscu,
by umożliwiać nam dokonywanie szybkich, intuicyjnych ocen” (Mayer, E., 2020).
Komórki intuicyjne występują w większości w prawej półkuli. W okresie dorosłym
mamy ich około 193 tysiące. „Zawierają receptory mózgowych cząsteczek
chemicznych związanych z więziami społecznymi, oczekiwaniem nagrody w warunkach
niepewności oraz wykrywaniem zagrożenia, a także receptory pewnych cząsteczek
sygnałowych zlokalizowanych w jelitach, takich jak serotonina - wszystko to stanowi składniki intuicji”
(Mayer, E., 2020). Okazuje się, że komórki te uaktywniają się, kiedy w głowie
pojawia się myśl - nowa, którą chcielibyśmy wdrożyć w życie. Zaczyna działać tu
podświadomy mechanizm przeszłych doświadczeń, analiza danych, przeczucie… cała
reszta zależy wtedy od nas – a właściwie od naszej świadomości nas samych.
Świadome
trenowanie nowych zachowań przy każdej okazji. Jeśli zachowanie ćwiczy się
systematycznie przez co najmniej trzy tygodnie, wówczas przestaje być to
„nowym”. Dzieje się tak dlatego, że im częściej i dłużej coś się utrwala
(zachowanie, czynność), tym silniejsze staje się odpowiadające mu połączenie w
mózgu (Mijakoska., U. 2016). Wyrabianie w sobie nowych nawyków, zdobywanie
nowych doświadczeń i utrwalanie ich w drodze ćwiczeń, rutynowego powtarzania
czynności – wzmacnia połączenia międzyneuronalne. Trening, systematyczność i
dyscyplina sprawiają, że rzeczy nowe stają się mniej nowe, aż w końcu przyjmują
formę rutyny. To samo dzieje się z nawykami dotyczącymi naszej diety oraz
zdrowego stylu życia.
Biologia
i nauka dowiodły, że ludzki mózg składa się z kilku części. Każda z nich
odpowiedzialna jest za inne funkcje w naszym organizmie. Są to: mózg gadzi
(rdzeń przedłużony i móżdżek), mózg ssaka starszego (mózg limbiczny) i mózg
ssaka młodszego - kora mózgowa (Zubrzycka-Nowak, M., Rybczyńska, K., 2013).
Mózg gadzi zapewnia organizmowi przeżycie (odpowiada za np. bicie serca,
kurczenie się mięśni gładkich, trawienie, oddychanie, wzrost włosów, paznokci;
agresja lub ucieczka w obliczu zagrożenia itd.). Mózg ssaka starszego odpowiada
za generowanie emocji, utrzymuje równowagę wewnątrzustrojową. Odpowiada za
nasze uczucia, pragnienie głodu, hormony, popęd płciowy, odczuwanie
przyjemności, przemianę materii, funkcje odpornościowe i pamięć długotrwałą.
Spełnia ważną funkcję w kontrolowaniu zachowań emocjonalnych nakierowanych na
poszukiwanie celów. Ocena stanu organizmu należy do części mózgu – ssaka
młodszego, czyli do kory mózgowej. Kora mózgowa odpowiada za słuch, wzrok, inwencję
twórczą, myślenie i mowę – za wszystkie formy wyższej inteligencji. W tej
części mózgu rozgrywają się decyzje, gromadzone są doświadczenia, konstruowania
indywidualnego świata, podejścia do rozwiązywania problemów, dostrzeganie
piękna natury, docenianie życia, uczenie
się nowych rzeczy, podejmowanie ryzyka, przeżywanie muzyki i dzieł sztuki;
tutaj rozumiana jest mowa i tutaj tworzona. Kora mózgowa odpowiada za układanie
hierarchii i systemów, generuje symbole – dźwięki, obrazy, słowa, strategie
działania. Odpowiada za myślenie abstrakcyjne.
(Zubrzycka-Nowak, M.,
Rybczyńska, K., 2013). Nasz mózg nastawiony jest na zapewnienie przetrwania
organizmowi, stąd samoświadomość i reszta funkcji, które uznawane są za
inteligencję (wyposażony jest w nie tylko gatunek ludzki), tak naprawdę zajmują
znikomą część naszego mózgu. Reszta bowiem dba o to, żebyśmy przetrwali jako
gatunek. „Główna część naszego mózgu pracuje nad tym, byśmy się uczyli,
reagowali i dostosowywali i dostosowywali do stale zmieniających się warunków,
przede wszystkim po to, by przetrwać” (Zubrzycka-Nowak, M.,
Rybczyńska, K., 2013).
Kora mózgowa
interpretuje stan emocjonalny jako dobry lub zły, korzystny lub niekorzystny,
porównuje do innych doświadczeń z minionego życia (osobistych czy społecznych).
„Bodziec – emocja – ocena – w taki
sposób tworzą się pakiety reakcji nawykowych, które im częściej są powtarzane,
tym sprawniej i szybciej działają” (Zubrzycka-Nowak, M.,
Rybczyńska, K., 2013). Takie nawyki stają się z dnia na dzień coraz mniej
uświadamiane oraz coraz mniej zauważalne. Ćwiczenie nowych zachowań aż staną
się naszym nawykiem, jest korzystne również w aspekcie zdrowia, zdrowego
odżywiania i stylu życia.
Zatem
starajmy się być kowalami własnego losu…
„Za dwadzieścia lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś niż tego, co zrobiłeś.” - Mark Twain
1.
Literatura:
Zubrzycka-Nowak, M., 2. Rybczyńska, K., Coaching zdrowia, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot 2013
3. Campbell, T. M., Campbell T., C., Nowoczesne zasady odżywiania, Wydawnictwo Galaktyka, wydanie 2, Łódź 2021
4. Sullivan, B., Więcej niż DNA, National Geographic, Burda Media Polska, Warszawa 2020
5.Masley, S., Zdrowy mózg, Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa, 2018
6.Eagleman, D., Mózg incognito, Carta Blanca Grupa Wydawnicza PWN, Warszawa 2012
7.Mayer, E., Twój drugi mózg, JK Wydawnictwo, Łódź 2020
8. Goleman D., Inteligencja emocjonalna, Media Rodzina, Poznań 1997
9.Kopmeyer, M.R., Potęga myśli, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1992
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz