Szachy w Edukacji człowieka

Wtorek – Edukacja i Wychowanie

Na początek trochę ironii, żeby rozruszać intelekt 😊

Jest taka gra, o której ostatnio bardzo głośno… złośliwi powiedzieliby nawet, że strach otworzyć lodówkę. Gra, która jest tak cudotwórcza, że ci, którzy jej nie opanowali nie wiem co jeszcze tu robią…  😉Ach! Jakaż ulga mnie ogarnęła, ponieważ osobiście gram od czwartej klasy podstawówki… tak, tak… zaczęłam w czasach prehistorycznych… W tamtych czasach epoki dinozaurów mało kto grał w szachy… I nie wiem doprawdy jak przetrwał… bo jak zaraz dowiecie się, szachy: „uczą samodzielności myślenia, stymulują kreatywność i motywują do samodzielnej pracy… Królewska gra rozwija i ćwiczy wyobraźnię przestrzenną dziecka. Bez rozwiniętej wyobraźni przestrzennej niemożliwa jest poprawna koordynacja ruchów, człowiek nie jest w pełni zdolny do prawidłowego funkcjonowania w przestrzeni, określania odległości między przedmiotami, określania stron świata i kierunków lewo – prawo itd.” (Cytat ze strony  PZSzach). Ktoś po przeczytaniu tego cytatu może sobie pomyśleć: „Bożee…. Jak ci, którzy nie potrafią grać w szachy radzą sobie w ogóle w życiu? Samodzielnie - nie są w stanie myśleć… kreatywność na poziomie stonki… Rączka go góry, kto nie gra w szachy? Oh… przepraszam… zbyt wiele wymagam… nie mogą podnieść rączki osoby niegrające, bo przecież nie mają poprawnej koordynacji ruchów…”. Oczywiście to taka… malutka… ironia, bowiem wymowa cytatu rzuca na kolana i nie daje złudzeń osobom jeszcze nie grającym w szachy 😕 😅

A teraz na poważnie, bo temat jest poważny… WARTO GRAĆ W SZACHY Z WIELU POWODÓW. Nie neguję pozytywnego wpływu tej gry na intelekt człowieka (o czym przekonacie się czytając dalej), jednocześnie nie uważam, że pozostali, którzy nie grają w szachy powinni mieć z tego powodu wyrzuty sumienia czy zaniżoną samoocenę. Kiedyś mało kto grał w szachy, a jednak w życiu sobie poradził i nadal radzi… i co całkiem nieźle.

Szachy istnieją od zawsze (w Europie od IX wieku, Polska wiek XII), a jednak to w ostatnich latach zaczęły być w modzie. Być może to zasługa badań naukowych  i ich imponujących wyników, a może po prostu nauka gry w szachy stała się trendy.

A oto fakty ze świata nauki. Badania generalnie przeprowadzano w instytucjach edukacyjnych, czyli badano dzieci. Jednak szachy mają wpływ na ludzi w każdej grupie wiekowej.
Po przeprowadzeniu wielu badań okazało się, że „skutkiem” gry w szachy jest zwiększenie IQ (Thompson, 2004), poprawa umiejętności matematycznych dziecka (Smith i Cage 1998, Berkman 2004, Hong 2007, Buki 2008, Campitelli 2008), zwiększenie zdolności krytycznego myślenia  i efektywne rozumowanie  (Robert Ferguson, 1955). Oprócz zdolności intelektualnych, szachy usprawniają także inteligencję emocjonalną i umiejętności psychospołeczne (Rose Merie Stutts).  Reasumując wyniki badań okazało się, że szachy zwiększają zdolności analityczne, umiejętność wizualizacji,  udoskonalają krytyczne myślenie, pamięć, pomagają w sprawniejszym rozwiązywaniu problemów, zwiększają koncentrację. Uczą strategicznego myślenia, prawidłowej oceny sytuacji,  dyscypliny i zaangażowania. Oprócz tego gra w szachy pomaga w rozwijaniu umiejętności czytania ze zrozumieniem (!!!), kreatywności, krytycznego myślenia, dodaje pewności siebie, wyrabiają zmysł obserwacji, pomagają rozwijać wyobraźnię…   Systematyczna gra w szachy poprawia wyniki w nauce.                            

Gra w szachy usprawnia działania tych części mózgu, które są odpowiedzialne za myślenie matematyczne (przyczynowo-skutkowe) i orientację przestrzenną. Rozwijają potencjał intelektualny. Psycholog prof. Howard Gardner potwierdził pozytywny wpływ szachów na inteligencję. Szachy przede wszystkim wpływają na dwa jej rodzaje: matematyczną i przestrzenną. Inteligencja matematyczna oparta jest na myśleniu przyczynowo-skutkowym. Dominacja tego typu inteligencji skłania człowieka do postrzegania świata poprzez logiczne myślenie, ciągi zdarzeń oraz kreatywne rozwiązywanie problemów. Natomiast inteligencja przestrzenna  to typ oparty na rozumieniu otoczenia dzięki kształtom i wyobraźni.

Rodzaje inteligencji wg Gardner'a

źródło: Internet

Gra w szachy stawia przed dzieckiem czy osobą dorosłą bogaty wachlarz zadań do wykonania. Dlatego też umiejętność gry wymaga: skupienia, rozważania możliwości, przewidywania „do przodu”, wizualizacja, ocena sytuacji, abstrakcyjne myślenie i planowanie. 

Nowe podstawy programowe do szkół już uwzględniają potrzebę gry w szachy w klasach młodszych szkoły podstawowej. Istnieją także programy, w których szkoły mogą uczestniczyć (np. Edukacja przez szachy w szkole, prowadzony przez Polski Związek Szachowy - http://www.szachywszkole.pl/).

Należy podkreślić, że nie ma znaczenia czy osoba zacznie uczyć się gry w wieku szkolnym czy w wieku dojrzałym. Umiejętność tę można nabywać w każdym wieku i na każdym etapie życia można czerpać z niej korzyści intelektualne, emocjonalne oraz społeczne.
       Osoby starsze dzięki grze w szachy mogą zauważyć poprawę ostrości psychicznej.  Gra w szachy okazuje się bardzo dobrym sposobem na ochronie osób starszych przez chorobami takimi jak choroba Alzheimera.

Ja gram w szachy od wielu, wielu lat. 😊 Polecam.