Zdrowe żywienie w miażdżycy

Zalecenia zdrowego żywienia w miażdżycy

Garstka informacji dla tych, którzy cierpią na miażdżycę lub mają kogoś takiego w rodzinie (lub gronie przyjaciół).

Miażdżyca obecnie dotyka coraz więcej osób. Jest to przewlekła choroba, której istotą jest odkładanie się złego cholesterolu w błonie wewnętrznej ściany tętnic. Towarzyszy temu odczyn zapalny. Wskutek odkładania się cholesterolu następuje zwężenie światła tętnicy, utrudnienie przepływu krwi oraz niedotlenienie tkanek  zaopatrywanych w tlen przez tę tętnicę. Objawia się to chorobą niedokrwienną serca, chorobą niedokrwienną mózgu lub chorobą niedokrwienną kończyn dolnych. Nieleczona może się skończyć zawałem serca, udarem mózgu lub amputacją nogi (złogi cholesterolowe mogą pojawić się w każdej tętnicy, jednak najczęściej spotyka się je w tętnicach wieńcowych serca, szyjnych oraz w tych, które odprowadzają krew do nóg). W związku z tym, ważna jest profilaktyka miażdżycy, kontrolowanie poziomu cholesterolu oraz leczenie jeśli istnieje taka potrzeba.

Odkładanie się cholesterolu ma miejsce przez całe życie już u nastolatków, jednak objawy są widoczne po 45. roku życia. Przez długie lata w ciszy, bez żadnych objawów, cholesterol wykonuje swoje „niszczące” działanie w tętnicach. Im wyższy poziom cholesterolu w surowicy krwi, tym intensywniejsze jego odkładanie w tętnicy. Prawidłowy poziom cholesterolu całkowitego w surowicy to przyjęta wartość poniżej 5 mmol/l (< 190 mg/dl), cholesterolu LDL (złego) poniżej 3 mmol/l - <115 mg/dl a dobrego HDL powyżej lub równy 1 mmol/l (40 mg/dl) u mężczyzn i powyżej 1,2 mmol/l (45 mg/dl) u kobiet.

Przenikanie cholesterolu z krwi do ścian tętnic wyższe jest u palaczy, osób z otyłością brzuszną, nadciśnieniem tętniczym i cukrzycą. Te czynniki mają bardzo duży wpływ na rozwój miażdżycy. Oprócz tego ma duże znaczenie tryb życia, odżywianie się  i aktywność fizyczna. 

Żywienie w miażdżycy

Ważna jest profilaktyka w miażdżycy. I tutaj należy zachować prawidłową masę ciała, codziennie spożywać dużą ilość warzyw i owoców, tłuszcze zwierzęce zastępować tłuszczami roślinnymi, mieć umiar w spożywaniu cukru i słodyczy oraz unikać spożywania soli i picia alkoholu. Bardzo ważny jest dobór tłuszczów w diecie osób cierpiących na miażdżycę. Należy spożywać tłuszcze, które mają najmniej nasyconych kwasów tłuszczowych (SFA), a dużo wielonasyconych kwasów tłuszczowych (PUFA) zwłaszcza z rodziny omega3 (n-3). Oleje roślinne obniżają poziom złego cholesterolu w surowicy.

Warzywa i owoce powinny być codzienną dawką witamin i minerałów. Spożycie ich powinno być większe niż 400 g po obraniu i odrzuceniu ogryzków. Za optymalne przyjmuje się spożycie 600-700 g owoców i warzyw każdego dnia. Łagodzą one stan zapalny w ścianie tętnic powodowany odkładaniem się tam cholesterolu.

Ważną zasadą profilaktyki i leczenia dietetycznego miażdżycy jest unikanie wyrobów cukierniczych. Tłuszcze cukiernicze zawierają izomery trans kwasów tłuszczowych, a te silniej niż inne tłuszcze podnoszą poziom złego cholesterolu w surowicy, a oprócz tego obniżają poziom dobrego cholesterolu. Należy także unikać spożywania alkoholu. Bardzo duże znaczenie mają tłuszcze z rodziny omega-3, dlatego należy spożywać dużą ilość ryb. Można regularnie spożywać kapsułkowe oleje rybne czyli suplementy dietetyczne omega-3.

W miażdżycy produktami spożywczymi zalecanymi są:

1.     Produkty zbożowe:

- chleb żytni pełnoziarnisty, chleb chrupki

- płatki owsiane, żytnie, jęczmienne, gryczane, ryż brązowy,

- kasze gruboziarniste: gryczana, jęczmienna, pęczak.

2.     Warzywa świeże i mrożone oraz soki warzywne.

3.     Owoce świeże i mrożone, konserwowe niesłodzone.

4.     Nabiał:

- mleko, jogurt naturalny, kefir i maślanka o zawartości tłuszczu 0 i 0,5%, Serwatka, ser biały chudy lub półtłusty,

- białko jajek.

5.     Ryby i owoce morza gotowane, duszone, pieczone, w galarecie. Bez skóry.

6.     Mięso:

- indyki i kurczaki (bez skóry),

- wołowina i jagnięcina (chude),

- cielęcina,

- króliki,

- dziczyzna.

7.     Nasiona roślin strączkowych: fasola, groch, soja, soczewica.

8.     Tłuszcze:

- oleje zawierające jednonienasycone kwasy tłuszczowe,

- olej rzepakowy.

9.     Zupy: warzywne, chude wywary mięsne.

10.  Desery:

- orzechy i migdały,

- sałatki owocowe,

- galaretki, kisiele, budynie na mleku chudym (wszystko bez cukru).

11.  Napoje:

- herbatki owocowe i ziołowe,

- woda,

- napoje bezkaloryczne,

- kawa zbożowa,

- kawa filtrowana,

- herbata zielona.

12.  Sosy i przyprawy: zioła, chrzan, przyprawy korzenne, ocet winny, koncentrat pomidorowy.

Potrawami zakazanymi w chorobie miażdżycy są potrawy z cukrem oraz tłuste (zawierające niezdrowe tłuszcze). Mamy tu między innymi:

- pieczywo białe, rogaliki francuskie, pieczywo słodkie,

- frytki, chipsy,

- warzywa konserwowane, owoce kandyzowane i w syropie,

- tłuste mleko, śmietana, mleko skondensowane, zabielacze do kawy, sery pełnotłuste, jogurt tłusty,

- ryby smażone, kawior, krewetki, kalmary,

- mięso z widocznym tłuszczem, gotowe mięso mielone, kaczki, gęsi, kiełbasy, salami, pasztety, wątroba,

- masło, smalec, słonina, margaryny, olej palmowy i kokosowy, tłuszcze uwodornione, z

- zupy zaprawiane śmietaną i innymi tłuszczami,

-lody, kremy, torty, wyroby cukiernicze, czekolada, batony czekoladowe, cukierki,

-sosy na śmietanie lub maśle, orzechy kokosowe i wiórki kokosowe, orzechy solone. Kawa ze śmietanką, gotowana kawa, kawa po turecku, napoje słodzone,

-majonez sól dodana, sosy i kremy sałatkowe, sosy do mięsa i ryb zawierające tłuszcz.

Osoby, które mają znacznie podwyższony poziom trójglicerydów powinny mieć indywidualna dietę ustaloną przez dietetyka lub lekarza.